چگونه یک نوجوان ۱۷ ساله با هواپیمای فوق‌سبک دور دنیا را به تنهایی پرواز کرد؟

در ساعت‌های اولیه صبح ۲۳ مارس ۲۰۲۲، یک هواپیمای فوق‌سبک Shark UL از فرودگاه صوفیه در بلغارستان برخاست؛ پروازی که در نگاه اول تفاوتی با صدها پرواز روزانه نداشت. اما خلبان این هواپیما، نوجوانی ۱۶ ساله به نام «مک رادرفورد» بود که قصد داشت رکورد جوان‌ترین فردی را که به تنهایی دور دنیا را پرواز کرده است، بشکند.

پنج ماه بعد، در ۲۴ اوت ۲۰۲۲، او دوباره در همان فرودگاه فرود آمد؛ اما این بار پس از پیمودن ۵۴٬۱۲۴ کیلومتر، عبور از ۵۲ کشور در پنج قاره و پشت سر گذاشتن مجموعه‌ای از چالش‌های فنی، جوی و اداری که بسیاری از خلبانان باتجربه نیز ممکن است هرگز با آن‌ها مواجه نشوند.

مک در زمان آغاز سفر تنها ۱۶ سال داشت و در طول این مأموریت، هفدهمین سالگرد تولد خود را در آسمان جشن گرفت. با ثبت این رکورد، او چهار عنوان جهانی گینس را به دست آورد که مهم‌ترین آن‌ها «جوان‌ترین فردی که به تنهایی دور دنیا را پرواز کرده است» بود. او این رکورد را از تراویس لادلو، خلبان بریتانیایی که در ۱۸ سالگی این دستاورد را ثبت کرده بود، گرفت.

هواپیمایی که جهان را دور زد

هواپیمای مورد استفاده رادرفورد، یک Shark UL ساخت اسلواکی بود؛ هواپیمایی فوق‌سبک با طراحی آیرودینامیکی پیشرفته که در میان سریع‌ترین هواپیماهای این کلاس قرار می‌گیرد.

برخی مشخصات این هواپیما عبارت‌اند از:

• سرعت کروز: حدود ۳۰۰ کیلومتر بر ساعت
• موتور: Rotax 912 با توان تقریبی ۱۰۰ اسب بخار
• ظرفیت: دو نفر
• بدنه کامپوزیتی سبک‌وزن
• مجهز به مخزن سوخت اضافی برای افزایش برد پروازی

اگرچه Shark UL در دسته هواپیماهای فوق‌سبک قرار می‌گیرد، اما برای چنین مأموریتی نیازمند تغییراتی بود. یکی از صندلی‌ها حذف و با مخزن سوخت اضافی جایگزین شد تا هواپیما بتواند مسیرهای طولانی‌تری را بدون توقف طی کند.

مسیری که بارها تغییر کرد

برنامه اولیه رادرفورد عبور از اروپا، خاورمیانه، آسیای مرکزی و روسیه بود. اما تنها چند هفته پیش از آغاز سفر، حمله روسیه به اوکراین باعث شد تمام برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده تغییر کند.

مجوزهای پروازی که ماه‌ها برای دریافت آن‌ها تلاش شده بود، ناگهان بی‌اعتبار شدند و تیم پشتیبانی مجبور شد مسیر جدیدی طراحی کند. این موضوع نه تنها زمان سفر را افزایش داد، بلکه هزینه‌های عملیاتی و پیچیدگی‌های اداری را نیز بیشتر کرد.

مسیر نهایی او شامل عبور از کشورهای متعددی بود:

بلغارستان → یونان → مصر → سودان → کنیا → امارات متحده عربی → هند → تایلند → مالزی → کره جنوبی → ژاپن → ایالات متحده → کانادا → ایسلند → بریتانیا → بلژیک → کشورهای اروپای شرقی → بازگشت به بلغارستان.

طبق قوانین گینس، برای ثبت رکورد دور دنیا، خلبان باید حداقل دو بار از خط استوا عبور کند؛ شرطی که رادرفورد نیز آن را رعایت کرد.

دشوارترین بخش سفر؛ اقیانوس آرام شمالی

اگر از رادرفورد پرسیده شود سخت‌ترین بخش این مأموریت کدام بود، احتمالاً به پرواز میان ژاپن و آلاسکا اشاره خواهد کرد.

او پس از ترک ژاپن، وارد یکی از دورافتاده‌ترین مناطق جهان یعنی مجمع‌الجزایر آلئوتیان شد؛ منطقه‌ای که به دلیل شرایط جوی ناپایدار، بادهای شدید و مه غلیظ، حتی در میان خلبانان حرفه‌ای نیز شهرت خاصی دارد.

رادرفورد حدود ۱۰ ساعت بر فراز آب‌های سرد اقیانوس آرام شمالی پرواز کرد. پیش‌بینی‌ها از وجود باد موافق حکایت داشتند، اما شرایط واقعی متفاوت بود. بادهای مخالف شدید، سرعت زمینی هواپیما را کاهش دادند و مصرف سوخت را افزایش دادند.

در نهایت، او مجبور شد در جزیره متروکه Attu فرود بیاید؛ جزیره‌ای غیرمسکونی در غربی‌ترین نقطه آلاسکا که تنها بقایای یک پایگاه نظامی قدیمی در آن باقی مانده بود. او شب را در یک ساختمان متروکه در کنار باند فرود گذراند و صبح روز بعد به مسیر خود ادامه داد.

گرما، طوفان شن و بوروکراسی

چالش‌های رادرفورد تنها به پرواز محدود نمی‌شدند.

در سودان، او با طوفان‌های شن و دماهای بسیار بالا مواجه شد؛ شرایطی که می‌توانند باعث افزایش ارتفاع چگالی و کاهش عملکرد هواپیما شوند.

در برخی کشورها، اخذ مجوزهای پروازی و ویزا زمان بسیار بیشتری از پیش‌بینی‌ها طول کشید. سفری که قرار بود طی دو تا سه ماه به پایان برسد، در نهایت بیش از پنج ماه طول کشید.

فراتر از یک رکورد

شاید مهم‌ترین نکته درباره این دستاورد آن باشد که موفقیت رادرفورد صرفاً نتیجه جسارت یا اشتیاق یک نوجوان نبود.

پشت این رکورد، صدها ساعت برنامه‌ریزی پروازی، بررسی وضعیت هواشناسی، هماهنگی با مقامات هوانوردی کشورهای مختلف و تصمیم‌گیری‌های دقیق عملیاتی قرار داشت.

در هوانوردی، رکوردهای بزرگ معمولاً نه با تصمیمات جسورانه، بلکه با تصمیمات محافظه‌کارانه و مبتنی بر مدیریت ریسک به دست می‌آیند. مک رادرفورد نیز بارها به دلیل شرایط جوی نامناسب یا مشکلات اداری، برنامه‌های خود را تغییر داد و نشان داد که انعطاف‌پذیری و احترام به محدودیت‌ها، بخش جدایی‌ناپذیر پرواز ایمن هستند.

در نهایت، این نوجوان ۱۷ ساله ثابت کرد که گاهی مهم‌ترین مانع میان انسان و اهداف بزرگش، نه سن و سال، بلکه میزان آمادگی، پشتکار و توانایی تصمیم‌گیری صحیح است.